Επιγονατίδα

Επιγονατίδα

 

Η επιγονατίδα είναι το οστό το οποίο καλύπτει το γόνατο. Είναι το πλατύτερο σησαμοειδές οστό, δηλαδή οστό που σχηματίζεται μέσα σε μυϊκό τένοντα. Η επιγονατίδα σχηματίζεται μέσα στο τένοντα του τετρακέφαλου, καθώς περνά πάνω από την άρθρωση του γονάτου για να καταλήξει στην κνήμη. Η επιγονατίδα δρα ως τροχαλία που βοηθά το τένοντα να μην κοπεί.

Η επιγονατίδα έχει τριγωνικό σχήμα. Η κορυφή της κατευθύνεται προς τα κάτω και χρησιμεύει για τη πρόσφυση του επιγονατιδικού συνδέσμου, που ενώνει την επιγονατίδα με την κνήμη. Η βάση της είναι πλατειά και τραχιά και σε αυτή προσφύεται ο τένοντας του τετρακεφάλου. Η οπίσθια επιφάνειάς της αρθρώνεται με το μηριαίο οστό.

Ένας από τους βασικούς λόγους του πόνου στην επιγονατίδα είναι η αλλοίωση και εκφύλιση του αρθρικού της χόνδρου. Ο χόνδρος είναι ένας μαλακός και εξαιρετικά λείος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες των οστών και μειώνει την τριβή μεταξύ τους. Ο επιγονατιδικός χόνδρος περιβάλλει την αρθρική επιφάνεια της επιγονατίδας και προστατεύει την άρθρωση του γόνατος από τις ισχυρές φορτίσεις που δημιουργούνται από τη συμπίεσή της πάνω στο χόνδρο του μηριαίου κονδύλου κατά την κίνηση. Αλλοιώσεις αυτές αφορούν τοπικά ή εκτεταμένα ρήγματα αυτού του χόνδρου, εκφύλιση (μαλάκυνση) του και, σε τελικό στάδιο, καταστροφή αυτού σε όλο το πάχος του, με συνέπεια την αποκάλυψη του υποδόριου οστού. Παρατηρείται συνήθως σε αθλητές, νεαρά άτομα και κυρίως κορίτσια, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και σε άτομα που δεν ασχολούνται με τον αθλητισμό. 

Αίτια εμφάνισης:

  • Μετά από κακώσεις στη περιοχή του γόνατος, όπως άμεση πλήξη της περιοχής, πτώση, κάταγμα – εξάρθρημα ή υπεξάρθρημα της επιγονατίδας
  • Μετά από διαταραχή του φυσιολογικού επιγονατιδομηριαίου ρυθμού, δηλαδή της φυσιολογικής ολίσθησης της επιγονατίδας επί των αρθρικών επιφανειών του γόνατος
  • Σε παρουσία ασταθούς ή υψηλής επιγονατίδας
  • Σε μετατόπιση της επιγονατίδας προς τα έξω (εξ’ αιτίας μυϊκής αδυναμίας-αναχαίτισης του έσω πλατύ μυ)
  • Μετά από μυϊκή ανισορροπία των μυών του γόνατος (τετρακεφάλου-δικέφαλου μηριαίου) ή βραχύνσεων (τείνων την πλατεία περιτονία)
  • Μετά από παραμορφώσεις του πέλματος (βλαισοποδία, κοιλοποδία κ.ά.) ή χρόνια χρήση ”λανθασμένου” υποδήματος
  • Σε παρουσία βλαισών γονάτων
  • Μετά από συνεχή και έντονη καταπόνηση της άρθρωσης λόγω παχυσαρκίας, παρατεταμένης ορθοστασίας κ.ά.

Χαρακτηριστικά Συμπτώματα είναι η παρουσία του πόνου στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος και ύδραθρο. Ο πόνος εκδηλώνεται κυρίως στο ανέβασμα και κατέβασμα της σκάλας, μετά από παρατεταμένη δραστηριότητα και ύστερα από πολύωρη καθιστική εργασία, κατά τη διάρκεια του ύπνου και μετά τις πρώτες πρωινές ώρες. Σε προχωρημένα στάδια υπάρχει αίσθηση κριγμού στις κινήσεις του γόνατος. Άλλες εκδηλώσεις αφορούν δυσκαμψία, κλείδωμα και μπλοκαρίσμα του γόνατος, οίδημα και αίσθημα αστάθειας της άρθρωσης.

 Ενδεικτικό πρόγραμμα φυσικοθεραπευτικής αντιμετώπισης

Κατά το οξύ στάδιο της πάθησης ο πόνος περιγράφεται από τον ασθενή σαν σουβλιά ή μαχαιριά.

Το πρόγραμμα που ακολουθείται περιλαμβάνει τη χρήση φυσικών μέσων όπως:

  • Κρυοθεραπεία για τον έλεγχο του οιδήματος
  • Εφαρμογή θεραπευτικού Υπέρηχου για τη μείωση της φλεγμονής
  • Laser για την επιτάχυνση της διαδικασίας ανακατασκευής του ιστού
  • Ηλεκτροθεραπεία για τη μείωση της έντασης του πόνου
  • Χρήση ειδικού νάρθηκα .
  • ειδικοί πάτοι στήριξης οι οποίοι διορθώνουν τις διαταραχές στον άξονα φόρτισης του πέλματος

–Η κινησιοθεραπεία αποτελεί το σημαντικότερο κομμάτι της αποκατάστασης. Προτείνεται ένα ειδικό ασκησιολόγιο για ενδυνάμωση των μυών της περιοχής, με σκοπό τη μείωση των φορτίων συμπίεσης που ασκούνται τόσο στην άρθρωση όσο και στην ίδια την επιγονατίδα αλλά και την καλύτερη τροχιοδρόμηση της επιγονατίδας κατά την κίνηση της άρθρωσης.

Στο οξύ στάδιο της πάθησης, η φυσικοθεραπεία αποσκοπεί στη λειτουργική αποκατάσταση της άρθρωσης του γόνατος.

Αποφεύγονται ασκήσεις ανοικτής αλυσίδας, δηλαδή, ελεύθερης κίνησης της άρθρωσης στο χώρο, επειδή προκαλούν μεγάλη επιβάρυνση στην επιγονατίδα, και προτιμώνται ασκήσεις κλειστής κινητικής αλυσίδας, όπως τα ημικαθίσματα.

Σπουδαίο ρόλο παίζουν οι διατάσεις, αφού η ανελαστικότητα των μυών έχει άμεση σχέση με τη δυσλειτουργία της επιγονατίδας και την εμφάνιση του πόνου.

Οι νάρθηκες σταθεροποίησης συγκρατούν την επιγονατίδα κατά τη κίνηση της επί του μηρού, αλλά αποφεύγεται η μακροχρόνια χρήση τους γιατί προκαλεί ατροφία του τετρακεφάλου.

Τέλος, η Υδροθεραπεία σε θερμαινόμενη πισίνα παίζει σπουδαίο ρόλο στην αποκατάσταση της μυϊκής ισχύος. Ο φυσικοθεραπευτής υποδεικνύει ένα πρόγραμμα γενικής κινησιοθεραπείας και εξειδικευμένων ασκήσεων μέσα στο νερό. Στα πρώτα στάδια του υδροθεραπευτικού προγράμματος ο ασθενής συμβουλεύεται να κολυμπά ύπτια (ανάσκελα) και προοδευτικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικά διαμορφωμένα βατραχοπέδιλα για την εκτέλεση μικρού εύρους κάμψης-έκτασης του γόνατος με σκοπό την προοδευτική ελεγχόμενη ενδυνάμωση χωρίς μεγάλη επιβάρυνση της άρθρωσης.

Παράλληλα με το πρόγραμμα στο χώρο του φυσικοθεραπευτηρίου υποδεικνύεται στον ασθενή ασκησιολόγιο το οποίο θα εκτελείται στο σπίτι. Οι περισσότεροι μπασκετμπολίστες στο σύγχρονο άθλημα αγωνίζονται, αλλά και προπονούνται, φορώντας ελαστικές επιγονατίδες. Αυτό που φαίνεται μία απλή προσθήκη, μπορεί ορισμένες φορές να αναλαμβάνει καίριο ρόλο στην προστασία από νέους ή υποτροπιάζοντες τραυματισμούς. Η ελαστική επιγονατίδα αποτελεί μέρος του προστατευτικού εξοπλισμού στο μπάσκετ και μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη.

Η ελαστική επιγονατίδα έχει αρκετούς ρόλους και είναι ωφέλιμη σε πολλά σημεία για αυτόν που τη φοράει. Ο κυριότερος σκοπός της επιγονατίδας είναι να προστατεύει από μικροτραυματισμούς και εκδορές κυρίως λόγω συρσίματος στο παρκέ.

Μια καλή επιγονατίδα αναλαμβάνει να κρατάει την άρθρωση θερμή. Η υποθερμία του γονάτου είναι ένα θέμα που αντιμετωπίζουν αρκετοί αθλητές, ειδικά όσοι αγωνίζονται με χρόνιους τραυματισμούς σε άλλα σημεία των ποδιών. Συνεπώς, η ελαστική περίδεση του γονάτου υποβοηθά την προθέρμανση αλλά και τη διατήρηση της θερμοκρασίας του γόνατος κατά τη διάρκεια του αγώνα. Είναι αξιοσημείωτο, μάλιστα, ότι οι σύγχρονες ελαστικές επιγονατίδες όχι μόνο υποστηρίζουν κατάλληλα το γόνατο, αλλά και είναι σχεδιασμένες ώστε να υποβοηθούν περαιτέρω την κυκλοφορία του αίματος στην άρθρωση που προστατεύουν.

Ένας άλλος σημαντικός ρόλος της ελαστικής επιγονατίδας είναι η υποστήριξη του οστού της επιγονατίδας. Η επιγονατίδα είναι ένα μικρό, παχύ οστό, κυκλικού-τριγωνικού σχήματος που βρίσκεται μπροστά από την πρόσθια επιφάνεια της άρθρωσης του γονάτου, την οποία καλύπτει και προστατεύει. Οι κακώσεις της επιγονατίδας είναι συνήθως αρκετά επίπονες και συνιστούν λόγο αποχής από την άθληση για ένα χρονικό διάστημα. Η ελαστική επιγονατίδα τοποθετείται ακριβώς μπροστά από το οστό της επιγονατίδας και βοηθά στην καλύτερη συγκράτησή της, στην πρόληψη από κραδασμούς, αλλά και στην προστασία της σε περιπτώσεις υπάρχοντος τραυματισμού.

Για να διαλέξει κανείς την ιδανική επιγονατίδα θα πρέπει να λάβει υπόψη του ορισμένα ζητήματα:
1. Οι ελαστικές επιγονατίδες έχουν μεγέθη. Κυμαίνονται συνήθως από S-XL , και θα πρέπει να φοριούνται σταθερά αλλά χωρίς να πιέζουν υπερβολικά το γόνατο.
2. Οι ελαστικές επιγονατίδες έχουν μήκη. Υπάρχουν οι συνηθισμένες που εκτείνονται λίγο άνω και κάτω του γονάτου και ορισμένες ακόμη κατηγορίες που φτάνουν ψηλότερα και χαμηλότερα. Ανάλογα με το σκοπό που επιθυμεί ο καθένας, αλλά και αυτό που τον βολεύει, θα πρέπει να διαλέξει.
3. Οι ελαστικές επιγονατίδες έχουν διαφορετικούς τύπους. Εκτός από τις κλασικές που είναι κατασκευασμένες κατά προτίμηση από χειρουργικό ελαστικό υλικό, υπάρχουν αυτές με το μαξιλαράκι μπροστά ή οι ορθοπεδικές (που συνήθως είναι μεγαλύτερες και έχουν τρύπα στο κέντρο). Το μαξιλαράκι σπανίως χρησιμοποιείται στο μπάσκετ, ενώ οι ορθοπεδικές συστήνονται από το γιατρό σε περιπτώσεις αποκατάστασης από τραυματισμό.
Συνεπώς, μία κλασική ελαστική επιγονατίδα που καλύπτει όλη την άρθρωση, χωρίς να πιέζει το γόνατο είναι η καλύτερη επιλογή για όποιον αναζητά κάτι εκτός από περιπτώσεις τραυματισμού.
Ειδικά για το μπάσκετ, όπου οι συνεχείς κάμψεις και εκτάσεις της άρθρωσης του γονάτου την καθιστούν μία από τις πλέον καταπονούμενες του ανθρώπινου σώματος, η ελαστική επιγονατίδα μπορεί να είναι αρκετά υποβοηθητική.
Σε βαριές κακώσεις, Ρήξη πρόσθιου, οπίσθιου χιαστού χρησιμοποιούμε την επιγονατίδα από Neoprene με εσωτερική επένδυση από βαμβάκι, τρύπα στην επιγονατίδα, μαξιλαράκι για συγκράτηση της επιγονατίδας, δύο μεταλλικά στηρίγματα στα πλάγια, ελαστικές δέστρες για τους χιαστούς και δύο δέστρες για σταθεροποίηση.

Προσπαθήστε να μην κάθεστε για πολύ ώρα, σηκωθείτε, περπατήστε για λίγο και τεντωθείτε. Επίσης, αν κάποια άσκηση σας πονάει μην την κάνετε, δε θα πάθετε κάτι αν για παράδειγμα δεν κάνετε καθίσματα για έναν μήνα. Βρείτε εναλλακτικές που γυμνάζουν τους ίδιους μύες, χωρίς να σας προκαλούν ενοχλήσεις και σε καμία περίπτωση μην αφήσετε έναν πόνο να σας κρατήσει μακριά από την οποιαδήποτε μορφής άσκηση.